Biodiversity Credit คืออะไร? ต่างจาก Carbon Credit อย่างไร?

ในยุคที่วิกฤตสิ่งแวดล้อมไม่ได้จำกัดอยู่แค่ "การเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ" (Climate Change) แต่ยังรวมถึง "การสูญเสียธรรมชาติ" (Nature Loss) เครื่องมือทางการเงินรูปแบบใหม่ที่เรียกว่า Biodiversity Credit จึงถูกพัฒนาขึ้นมาเพื่อเป็นกลไกสำคัญในการดึงภาคธุรกิจและนักลงทุนเข้ามามีส่วนร่วมในการฟื้นฟูธรรมชาติ

Biodiversity Credit คืออะไร?

Biodiversity Credit (เครดิตความหลากหลายทางชีวภาพ) คือ ตราสารทางการเงินที่วัดผลได้ (Measurable Financial Instrument) ซึ่งเป็นตัวแทนของผลลัพธ์เชิงบวกต่อธรรมชาติและระบบนิเวศ โดยเปิดโอกาสให้ภาคธุรกิจหรือบุคคลสามารถสนับสนุนเงินทุนแก่โครงการอนุรักษ์ ฟื้นฟู หรือจัดการถิ่นที่อยู่อาศัยของสิ่งมีชีวิตได้อย่างเป็นรูปธรรม

การวัดผลของ Biodiversity Credit

ไม่เหมือนกับการวัดปริมาณก๊าซเรือนกระจกที่ใช้หน่วยเดียวกันทั่วโลก การวัดผล Biodiversity Credit มีความซับซ้อนกว่าเพราะขึ้นอยู่กับพื้นที่ (Site-specific) โดยประเมินจาก

• ความสมบูรณ์ของระบบนิเวศ (Ecosystem Condition): สุขภาพและความคงทนของป่าไม้ แหล่งน้ำ หรือชายฝั่ง
• ความหลากหลายของสายพันธุ์ (Species Diversity): ประชากรของพืชและสัตว์ท้องถิ่น หรือสิ่งมีชีวิตที่เสี่ยงต่อการสูญพันธุ์
• ระยะเวลาและความยั่งยืน: การการันตีว่าพื้นที่นั้นจะได้รับการปกป้องและฟื้นฟูอย่างต่อเนื่องในระยะยาว

Biodiversity Credit ในการอนุรักษ์ธรรมชาติ

1. ระดมทุนสู่ภาคการอนุรักษ์: เปลี่ยนการอนุรักษ์ธรรมชาติจากงานการกุศล ให้กลายเป็นโมเดลที่ยั่งยืนทางการเงิน
2. สร้างรายได้แก่ชุมชนท้องถิ่น: ชุมชนพื้นเมืองและเจ้าของพื้นที่มีแรงจูงใจทางเศรษฐกิจในการดูแลรักษาป่าและระบบนิเวศ
3. ช่วยให้ภาคธุรกิจบรรลุเป้าหมาย ESG: ตอบโจทย์กรอบการเปิดเผยข้อมูลเกี่ยวกับความเสี่ยงและโอกาสที่เกี่ยวข้องกับธรรมชาติและความหลากหลายทางชีวภาพ (Taskforce on Nature-related Financial Disclosures: TNFD) และมาตรฐานสากลสำหรับการเปิดเผยข้อมูล

ความแตกต่างระหว่าง Biodiversity Credit กับ Carbon Credit

แม้ทั้งสองเครดิตจะเป็นเครื่องมือเพื่อสิ่งแวดล้อม แต่มีเป้าหมาย ตัววัดผล และผลกระทบที่แตกต่างกันอย่างชัดเจน

ทำความเข้าใจ Nature Positive และการรับมือ Nature Loss ของภาคธุรกิจ

ปัจจุบัน โลกกำลังขับเคลื่อนเข้าสู่เป้าหมาย Nature Positive หรือ "การหยุดย้างและคืนกลับการสูญเสียธรรมชาติภายในปี 2030" เนื่องจากความเสี่ยงจากการสูญเสียความหลากหลายทางชีวภาพส่งผลกระทบโดยตรงต่อห่วงโซ่อุปทาน วัตถุดิบ และความมั่นคงทางเศรษฐกิจ

ภาคธุรกิจทั่วโลกจึงเปลี่ยนทัศนคติจากการ "ลดผลกระทบเชิงลบ" (Do Less Harm) ไปสู่การ "สร้างผลกระทบเชิงบวก" (Do More Good) โดย Biodiversity Credit ถือเป็นหนึ่งในโซลูชันสำคัญที่ช่วยให้องค์กรสามารถลงทุนในธรรมชาติได้อย่างตรวจสอบได้และมีความโปร่งใส

คำถามที่พบบ่อย (FAQ)

Q1: Biodiversity Credit สามารถนำมาใช้ชดเชย (Offset) ผลกระทบจากการทำลายธรรมชาติได้เหมือน Carbon Credit หรือไม่?

A1: โดยหลักการแล้วไม่แนะนำ เครดิตความหลากหลายทางชีวภาพเน้นแนวคิด Net Positive Contribution คือการลงทุนเพื่อสร้างผลกระทบเชิงบวกเพิ่มแก่ธรรมชาติ มากกว่าการซื้อเพื่อนำมาลบล้างหรือชดเชยผลกระทบเชิงลบจากการดำเนินธุรกิจ เนื่องจากระบบนิเวศแต่ละพื้นที่มีความเฉพาะตัวสูงและไม่สามารถทดแทนกันได้อย่างสมบูรณ์แบบ

Q2: องค์กรภาคธุรกิจจะได้รับประโยชน์อย่างไรจากการซื้อ Biodiversity Credit?

A2: ธุรกิจจะได้รับประโยชน์ด้านการจัดการความเสี่ยงในห่วงโซ่อุปทานที่พึ่งพาธรรมชาติ การยกระดับภาพลักษณ์ด้าน ESG การสร้างความน่าเชื่อถือต่อผู้ถือหุ้นและนักลงทุน รวมทั้งช่วยเตรียมความพร้อมในการเปิดเผยข้อมูลตามกรอบมาตรฐานสากล เช่น TNFD (Taskforce on Nature-related Financial Disclosures)

Q3: ใครคือผู้กำหนดมาตรฐานหรือรับรอง Biodiversity Credit ในปัจจุบัน?

A3: ปัจจุบันมาตรฐานยังอยู่ในช่วงกำลังพัฒนาและสร้างกรอบร่วมกันในระดับสากล โดยมีองค์กรและกรอบการทำงานระดับโลกเข้ามามีบทบาทหลัก เช่น Biodiversity Credit Alliance (BCA), Verra, และ Plan Vivo เพื่อกำหนดเกณฑ์การวัดผล ความโปร่งใส และการสร้างส่วนร่วมของชุมชนท้องถิ่นอย่างเป็นธรรม