Solar Rooftop คืออะไร? รู้จัก 3 ระบบ On-Grid, Off-Grid และ Hybrid แบบไหนเหมาะกับบ้าน
Solar Rooftop คืออะไร? โซลาร์รูฟท็อป หรือระบบผลิตไฟฟ้าพลังงานแสงอาทิตย์บนหลังคา คือการติดตั้งแผงโซลาร์เซลล์ไว้บริเวณหลังคาบ้านหรืออาคาร เพื่อเปลี่ยนพลังงานแสงอาทิตย์ให้เป็นพลังงานไฟฟ้าสำหรับใช้งานในบ้าน ซึ่งเป็นนวัตกรรมพลังงานสะอาดที่ช่วยประหยัดไฟในระยะยาว พร้อมทั้งช่วยลดผลกระทบจากความผันผวนของอัตราค่าไฟฟ้าในอนาคต โดยความคุ้มค่าขึ้นอยู่กับขนาดระบบและพฤติกรรมการใช้ไฟฟ้าของแต่ละบ้านก๊าซเรือนกระจก คืออะไร? ทำไมถึงทำให้โลกเดือด
Solar Rooftop มีระบบอะไรบ้าง?
ระบบ Solar Rooftop ในปัจจุบันแบ่งตามรูปแบบการทำงานออกเป็น 3 ประเภทหลัก ดังนี้
1. ระบบออนกริด (On-Grid System)
ระบบผลิตไฟฟ้าที่เชื่อมต่อกับระบบโครงข่ายไฟฟ้าของการไฟฟ้านครหลวง (MEA) หรือการไฟฟ้าส่วนภูมิภาค (PEA) เป็นระบบที่ได้รับความนิยมมากที่สุดสำหรับบ้านพักอาศัย อาคารสำนักงาน และโรงงานอุตสาหกรรม
การทำงาน
ผลิตไฟฟ้าจากแสงแดดเพื่อมาใช้ในอาคารตอนกลางวัน หากผลิตได้เกินความต้องการ อาจสามารถขายไฟฟ้าส่วนเกินคืนให้กับการไฟฟ้าได้ (ตามโครงการโซลาร์ภาคประชาชน) ส่วนช่วงกลางคืนหรือช่วงไม่มีแดด ระบบจะดึงไฟฟ้าจากการไฟฟ้ามาใช้ตามปกติ
ข้อดี
- มีต้นทุนการติดตั้งเริ่มต้นต่ำกว่าระบบที่ใช้แบตเตอรี่
- มีโอกาสคืนทุนได้เร็วเมื่อมีการใช้ไฟฟ้าในช่วงกลางวันอย่างเหมาะสม
- โครงสร้างระบบไม่ซ้ำซ้อน ดูแลรักษาง่าย ไม่ต้องเสียค่าบำรุงรักษาแบตเตอรี่
ข้อจำกัด
- เมื่อเกิดเหตุไฟฟ้าดับ ระบบ On-Grid จะหยุดจ่ายไฟฟ้าเพื่อความปลอดภัยในการซ่อมบำรุงระบบสายส่ง
- ไม่สามารถเก็บพลังงานไฟฟ้าไว้ใช้ในช่วงกลางคืนได้
2. ระบบออฟกริด (Off-Grid System)
ระบบผลิตไฟฟ้าที่ ไม่เชื่อมต่อกับการไฟฟ้า ทำงานแบบอิสระ 100% (Stand-alone) เหมาะสำหรับพื้นที่ห่างไกล หรือพื้นที่ที่ระบบสายส่งไฟฟ้ายังเข้าไม่ถึง
การทำงาน
ผลิตกระแสไฟฟ้าจากแสงแดด แล้วนำพลังงานไฟฟ้าส่วนเกินทั้งหมดไปเก็บไว้ในแบตเตอรี่ เพื่อนำมาใช้ในช่วงกลางคืนหรือช่วงที่แสงแดดไม่เพียงพอ
ข้อดี
- สามารถใช้งานได้ในพื้นที่ที่ไม่มีระบบสายส่งไฟฟ้าของการไฟฟ้า
- สามารถกักเก็บพลังงานไฟฟ้าไว้ใช้ในช่วงกลางคืนได้ตามความจุของแบตเตอรี่
ข้อจำกัด
- ค่าใช้จ่ายในการติดตั้งสูงเนื่องจากต้องซื้อแบตเตอรี่สำหรับกักเก็บพลังงาน
- ต้องมีการดูแลรักษาและเปลี่ยนแบตเตอรี่ตามอายุการใช้งาน
- หากมีแสงแดดไม่เพียงพอติดต่อกันหลายวัน อาจทำให้พลังงานไฟฟ้าที่ผลิตและกักเก็บไว้ไม่เพียงพอต่อการใช้งาน
3. ระบบไฮบริด (Hybrid System)
ระบบผลิตไฟฟ้าแบบผสมผสานที่เชื่อมต่อกับระบบโครงข่ายไฟฟ้าและมีแบตเตอรี่สำหรับกักเก็บพลังงาน โดยนำข้อดีของระบบ On-Grid และ Off-Grid มารวมกัน เพื่อเพิ่มความยืดหยุ่นในการใช้พลังงานไฟฟ้า
การทำงาน
ผลิตไฟฟ้าจากแสงแดดเพื่อนำมาใช้ภายในบ้าน และสามารถนำพลังงานไฟฟ้าส่วนเกินไปจัดเก็บไว้ในแบตเตอรี่สำหรับใช้ในช่วงกลางคืนหรือช่วงที่ไม่มีแสงแดด ขณะเดียวกันยังสามารถดึงไฟฟ้าจากการไฟฟ้ามาใช้เมื่อพลังงานที่ผลิตหรือกักเก็บไว้ไม่เพียงพอ
ข้อดี
- มีไฟฟ้าใช้งานต่อเนื่องตลอด 24 ชั่วโมง แม้ช่วงไฟดับระบบสำรองก็ยังทำงานได้
- บริหารจัดการการใช้ไฟฟ้าได้อย่างยืดหยุ่น ทั้งกลางวันและกลางคืน
ข้อจำกัด
- ต้นทุนการติดตั้งสูงที่สุด
- มีความซับซ้อนในการติดตั้งและบำรุงรักษามากกว่ายังมีเงื่อนไขและหลักเกณฑ์เกี่ยวกับการขายไฟคืนให้ทางการไฟฟ้า
แบบไหนที่เหมาะกับบ้านคุณ?
- เหมาะกับระบบ On-Grid : บ้านที่มีคนอยู่ตอนกลางวัน เปิดเครื่องปรับอากาศหรือใช้อุปกรณ์ไฟฟ้าเยอะ ทำงาน WFH หรือเป็นออฟฟิศ/โรงงานที่เน้นลดค่าไฟกลางวันอย่างคุ้มค่า
- เหมาะกับระบบ Off-Grid : พื้นที่ต่างจังหวัด พื้นที่ทำการเกษตร หรือบ้านที่การไฟฟ้ายังเข้าไม่ถึง
- เหมาะกับระบบ Hybrid : บ้านที่ต้องการความเสถียรของไฟฟ้าสูง มีผู้ป่วยที่ต้องใช้เครื่องมือแพทย์ มีสัตว์เลี้ยงที่ต้องเปิดแอร์ตลอดเวลา หรือต้องการสำรองไฟฟ้าไว้ใช้ยามไฟดับ
สิทธิประโยชน์ลดหย่อนภาษี Solar Rooftop
สำหรับการ ลดหย่อนภาษี Solar Rooftop ภาคธุรกิจและนิติบุคคล การติดตั้ง Solar Rooftop สามารถนำมา ลดหย่อนภาษีเงินได้นิติบุคคล (BOI) ได้สูงสุดถึง 50% ของเงินลงทุน นอกจากนี้ สำหรับบุคคลธรรมดา ทางภาครัฐยังมีมาตรการส่งเสริมและนโยบายสนับสนุนภาษีสำหรับการติดตั้งโซลาร์เซลล์เพื่อการประหยัดพลังงานในบ้านพักอาศัยเป็นระยะ ซึ่งช่วยลดระยะเวลาการคืนทุนให้เร็วขึ้นอย่างมาก
คำถามที่พบบ่อย (FAQ)
Q1: ติดตั้ง Solar Rooftop แล้วใช้เวลากี่ปีถึงจะคืนทุน?
A: โดยทั่วไปสำหรับ ระบบ On-Grid จะใช้เวลาคืนทุนเฉลี่ยประมาณ 4–6 ปี (ขึ้นอยู่กับพฤติกรรมการใช้ไฟและขนาดของระบบ) หลังจากคืนทุนแล้ว จะถือเป็นการใช้ไฟฟ้าฟรีไปอีกตลอดอายุการใช้งานของแผงโซลาร์เซลล์ซึ่งยาวนานถึง 25–30 ปี
H3 Q2: ฝนตกหรือไม่มีแดด Solar Rooftop ยังทำงานและผลิตไฟฟ้าได้ไหม?
A: ยังคงทำงานและผลิตไฟฟ้าได้ แต่ปริมาณการผลิตกระแสไฟฟ้าจะลดลงเหลือประมาณ 10%–25% ของภาวะปกติ ขึ้นอยู่กับความหนาของเมฆ อย่างไรก็ตาม หากเป็นระบบ On-Grid หรือ Hybrid ระบบจะดึงไฟฟ้าจากสายส่งของการไฟฟ้ามาช่วยเสริมทันที ทำให้ไฟฟ้าในบ้านไม่ตกและใช้งานได้ตามปกติ
Q3: การติดตั้ง Solar Rooftop ต้องขออนุญาตใครบ้าง และยุ่งยากไหม?
A: การติดตั้งอย่างถูกต้องตามกฎหมายต้องขออนุญาต 3 หน่วยงานหลัก ได้แก่
- องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น (เช่น อบต./เทศบาล/สำนักงานเขต) เพื่อขออนุญาติดัดแปลงอาคารหรือรับแจ้งการติดตั้ง
- การไฟฟ้านครหลวง (MEA) หรือการไฟฟ้าส่วนภูมิภาค (PEA)เพื่อขอเชื่อมต่อกับระบบสายส่ง (Grid Connection) และการเข้าร่วมโครงการจำหน่ายไฟฟ้าส่วนเกิน (ถ้ามี)
- สำนักงานคณะกรรมการกำกับกิจการพลังงาน (กกพ.) สำหรับการตรวจสอบหลักเกณฑ์การจดแจ้งยกเว้นหรือการขอรับใบอนุญาตที่เกี่ยวข้อง